zet StripSter bij je favorieten  zet StripSter bij je favorieten  --> Artikelen

15 september 2011



Santiago Martín in gesprek met John Erkelens

Naam:John Erkelens
Woonplaats:Zoetermeer
Geboren:30-09-1962
Horoscoop:Weegschaal, Tijger (Chinese astrologie), 10 adelaar (Maya-Tzolkin-kalender)
Verklaring bij 10 adelaar: Aan de hand van je geboortejaar en datum kun je volgens de Mayan-Tzolkin-kalender jouw zegel en toon berekenen. Er zijn 20 zegels en 13 tonen (nummers). De 'galactic tone' 10 staat voor Planetair; perfectioneren, produceren en manifestatie.
Opleiding:Rotterdamse Grafische School (reproductie tekenaars opleiding), Kunstacademie (een 'blauwe maandag')
Beroep:Zelfstandig illustrator, cartoonist, striptekenaar sinds 1988
Strips:Voor mij zijn dat altijd strips met een goed, origineel verhaal. Teveel om op te noemen eigenlijk en onmogelijk hier een keuze uit te maken. Een goede gagstrip bijvoorbeeld moet grappig zijn en vooral verrassend. Als je na twee plaatjes de grap al voelt aankomen vind ik het minder sterk.
  • Kuifje, kun je blijven lezen.
  • Vandersteen voor zijn onbegrensde fantasie,
  • de verhalen van Dodier, Jerome Bloks, mooi realistisch en doeltreffend tekenwerk, sfeervolle inkleuring en een goed doortimmerd verhaal
  • en Blacksad van de Spanjaarden Juan Díaz Canales & Juanjo Guarnido vind ik fantastisch!
  • Muziek:
  • Vroeger was ik gek op symphonische rock. Supertramp, Genesis, Yes, Rush etc.
  • Tegenwoordig meer het rustiger werk, het is de leeftijd denk ik...).
  • Muziek van Bram Vermeulen (van het duo Bram en Freek) ook voor de 'verhalen'.
  • Keltische muziek zoals van bijvoorbeeld Loreena McKennitt vind ik heel mooi.
  • Native American Musik (ik bouw zelf ook instrumenten o.a. bamboefluiten en Native American flutes) en meditatie muziek in het algemeen.
  • Films:
  • Mogen het er meer zijn? Ik ben een grote filmfan!
  • Back to the future, Close Encounters of the Third Kind, De Star Trek films van Next Generation, V for vendetta, Avatar etc. etc. Geweldige films, veel science fiction, goede verhalen en hoopvol over de toekomst is het thema dat mij zeker in deze tijd erg aanspreekt. Ja, die regisseurs wisten en weten exact waar ze het over hebben! De maker van Star Trek bijvoorbeeld, Gene Roddenberry, maar ook Steven Spielberg, George Lucas hebben niet alleen een 'dikke duim' maar krijgen hun ideeen ook uit bepaalde welingelichte bronnen...! Via het internet is deze info en kennis nu voor iedereen toegankelijk.
    'The truth is stranger than fiction' is vaak gezegd. Geheime projecten, Ufo's, graancirkels, in relatie tot bewustwording en spiritualiteit; ik zou hier een hele dag over kunnen vertellen.
    De superhelden/antiheldenfilm Kick ass is ook fantastisch! Een echte aanrader, maar ook de animatiefilms van Disney zijn vaak erg goed qua verhaal en thematiek. Ik noem The Incredibles en The Lion King. Deze bevatten een cocktail van lagen authentieke informatie, humor en filosofische gedachtes en natuurlijk prachtig artwork! Je kan zien dat er ook heel veel tijd aan het script is besteed. Ik vind het jammer als bij films en strips de nadruk ligt op de special effects. 3D is een verrijking maar wordt nu te pas en te onpas ingezet zonder werkelijk toegevoegde waarden.














  • Maar Ufo's, geheime proyecten e.d. hebben toch geen wetenschappelijke basis?
    Toch wel! Laat ik beginnen te zeggen dat ufo's bestaan! Buiten de aarde is intelligent leven. Of er intelligent leven op aarde is, daarover kunnen we discussieren ;-) De aarde wordt al honderden zo niet duizenden jaren bezocht door 'goden-die-uit-de-hemel-neerdaalden' lees het werk van Erik Von Dänicken of de bijbel of welk ander heilig boek er maar op na. Dat zij zelfs een cruciale rol gespeeld hebben in het ontstaan van de Mens, de Adama, is omstreden, maar krijgt nu steeds meer grond vanuit wetenschappelijke hoek... (Her Von Danhik in de Bierboeddha is een parodie op Von Dänicken) Bewijs? In de' Press Club' in Washinton US is een persconferentie gehouden in 2001. Daar is ten overstaande van de voltallige wereldpers, door ruim 400 getuigen, klokkenluiders uit hoge militaire kringen, astronauten, piloten en zelfs politici onder ede verklaard dat de Amerikaanse regering al zeker 60 jaar het bestaan van ufo's en buitenaardsen verborgen houdt voor het publiek!


    Welk belang heeft dat voor bewustwording?
    In die ufo's, of ongeïdentificeerde objecten in de lucht, die bijna dagelijks gespot worden, zitten niet alleen ET's, onze buitenaardse familie, maar zijn deels bemand door mensen die de techniek die hierbij gebruikt wordt kennen! Dit wordt verborgen gehouden voor de wereld en wordt in de mainstraem media (lees: gecontroleerde media) verzwegen of geridiculiseerd. Het is onderdeel van uiterst geheime 'black ops' projecten. Area 51, Lockheed Martin, SkunkWorks etc. De techniek heet antizwaartekracht en maakt gebruik van zogenaamde 'vrije- of nulpuntenergie'. Schone energie uit het vacuum, het veld of de eather... Stel je voor dat dit ter beschikking zou komen van de hele aardse bevolking. Geen afhankelijkheid meer van fossiele brandstoffen, geen vervuiling meer van het milieu en moeder aarde, een bloeiende economie in 3e wereld landen etc. etc. De hegemonie van de rijken der aarde (olie-, wapen- en pharmaceutische industrie) zou worden doorbroken en je begrijpt, die willen dat ten koste van alles voorkomen... Maar, gelukkig, the tide is turning; steeds meer mensen worden wakker en staan op tegen het regiem.


    Kun je ons iets over je ontwikkeling als (strip)tekenaar vertellen?
    Zoals zoveel tekenaars ben ik begonnen op de lagere school voor de schoolkrant. Ik mocht altijd het omslag versieren met mijn tekening. In die tijd had ik natuurlijk een abonnement op Donald Duck en tekende met mijn vriendjes de omslagen na. Ik merkte dat ik daar vrij goed in was. Op de middelbare school ontstonden mijn eerste stripverhaaltjes genaamd Tinus Klieder. De avonturen van een huisschilder met vreemde klussen en een pratende hond... Ook voor de schoolkrant waar ik altijd actief bij betrokken was. Hier deed ik ook mijn eerste ervaring op in het illustreren van artikelen en ingestuurde stukjes. In die tijd was ik een groot fan van het werk van Peter de Smet. Mooie vlakverdeling en grafiek met dunne lijntjes. Later Pep en Sjors gaan lezen en alles wat ik mooi vond tekende ik na.
    Zo heb ik geleerd mijzelf veel stijlen en technieken eigen te maken. Voor opdrachten wordt wel eens een specifieke stijl gevraagd maar vaak wordt het een mix van invloeden. Wat ik wil bereiken is dat ik nog wat jaren door mag gaan om met tekenen mijn brood te verdienen. Maakt niet uit wat het is, een spel, kleurplaat, reklamestrip of instructietekening, ik doe het allemaal met veel plezier; ik ben gek op de afwisseling. Soms ben ik wel eens jaloers op iemand met een herkenbare vaste stijl zoals Peter van Staaten of Henk Kuijpers. Dan hoef je nooit na te denken over lijnvoering, maar ik moet er ook niet aan denken om jaren lang in dezelfde stijl te moeten werken.


    Maar een herkenbare stijl is toch gelijk aan succes en daarom de droom van elke striptekenaar?
    Wat is succes? Is dat niet puur persoonlijk? Michelangelo wordt beschouwd als een der grootste kunstenaars ooit. Toch stierf hij met het pessimistische gevoel dat het allemaal mislukt was. Vincent van Gogh verkocht in zijn tijd nooit een schilderij, maar nu hangt zijn werkt in musea over de hele wereld en brengt miljoenen op. Succes is nogal relatief. Maar goed, na een paar jaar als grafisch tekenaar te hebben gewerkt op een reclamebureau heb ik mijn hart gevolgd.


    Is 'je hart volgen' echt zo belangrijk in het leven?
    Nou en of! Je hart volgen is het belangrijkste wat je kunt doen. Het is de -voor jou persoonlijke- zin van het leven. En verder: wees in het moment van NU, dat is alles wat er is. Zoek je balans (het Verleden is illusie, slechts een verhaaltje in je hoofd net als de Toekomst). Geef aandacht aan alles wat je doet. Dan volg je het pad van je ziel, en alleen dat maakt je 'ziels-gelukkig'. Dan volg je jouw Goddelijke plan. Meer weten? Zoekt en gy zult vinden :-). Kijk eens in de bieb. Daar staan massa's boeken over dit onderwerp. bv. Eckhart Tolle, Leonard Jacobson (ook op YouTube).


    Goed, verder met je tekenontwikkeling...
    Ik ging parttime werken bij een reclameschilder en de rest van de tijd vulde ik met tekenen in opdracht. Het was ongeveer 1986 dat ik begon met het strookstripje Jop & Co. voor een plaatselijk krantje. In 1988 heb ik samen met een vriend Striptuur stripmagazine opgericht. Hier hebben destijds heel wat beginnende tekenaars hun debuut gemaakt. Dat was een leuke tijd! We gingen de wereld veroveren. Voor Striptuur tekende ik A.J. Polder & Zeipe. Een gagstrip over het in 1988 uit de vaart genomen veerpontje in Zeeland.


    Vertel even stapgewijs het proces tussen schets en eindversie/tekening.
    Alles begint met een idee of een gedachte. Een verzameling knipsels en notities (daar was voor Jop 1 zeker 4 jaar mee gemoeid). Dat werk ik uit tot een verhaal compleet met dialogen, uitgetypt op de computer tot een script van ongeveer 25 bladzijden. Op A4 formaat maak ik een pagina-indeling met vakjes, stok-poppetjes en dialogen. Dan teken ik op A3 (dun offsetpapier) een halve pagina de kaders met hokjes indeling. Ik werk met de indeling van een strookje verdeeld in: 1/1, 1/2, 1/3 of 1/4 hokjes. Deze tip kreeg ik ooit van Martin Lodewijk die zijn strips ook op die manier indeelt. Werkt erg prettig. Ieder hokje schets ik vrij grof los op een A4 papier en schuif dit onder het A3 vel (halve pagina, 2 stroken) maak een mooie beelduitsnede en ga direct inkten met behulp van een lichtbak. Ik inkt met een Pentel color brush en de kaders trek ik met een Edding 1800 profipen 0,3. Ik werk graag effectief en snel. Letteren doe ik met de hand zoals ik vind dat het hoort. Een computerletter is mooi regelmatig maar zo doods. De volledige tekening ontstaat bij mij dus pas tijdens het inkten. Als een halve pagina af is scan ik hem in op een A3 scanner en kleur hem in met Photoshop. Een halve pagina schetsen, inkten, scannen
    en kleuren kost mij ongeveer een dag. Ik ben pas met een lang verhaal van Jop begonnen toen ik de moed had verzameld en ik het idee had dat ik ook iets te vertellen had. Een 44 pagina verhaal is nogal wat waar je aan begint als je alles alleen moet doen en zonder betaalde voorpublicatie. Eigenlijk ondoenlijk als je kijkt naar de hoeveelheid monnikenwerk. Maar wie A zegt... Gelukkig heb ik een grote discipline.


    Neem je tijdens het inkten gelijk de 'zwarte plekken' (een kapsel, een broek, schaduwen...) ook mee, of doe je die daarna in PhotoShop net als de rest van de kleuren? En de Pentel color brush: Eén type of meerdere voor verschillende lijndiktes?
    Ja meestal wel. De grote zwarte silhouetten en vlakken gooi ik voor het gemak wel eens vol met het emmertje. Dat gaat veel sneller en secuurder dan ik handmatig kan. Die brush is er volgens mij maar in één maat. Het puntje slijt wel snel dus ik neem regelmatig een nieuwe.


    Dus discipline is echt belangrijk?
    Ja, discipline is goed. Ook zeker zijn over eigen kunnen (daar heb je het weer) en niet bang zijn om fouten te maken, "half werk is een goed begin". Discipline is in ieder geval nodig om in opdracht of voor een tijdschrift te kunnen werken. Dan heb je nu eenmaal te maken met deadlines en mensen die op je rekenen. Net als bij een 'echte' baan ;-). Tja, als je een gevestigde naam bent in het stripwereldje kun je een potje breken... Daar kan je je vast iemand bij voorstellen?! :-).


    Kun je precies uitleggen waarom die 'hokjesindeling' (waar je het boven over had) van Martin Lodewijk prettig is?
    Die indeling van je pagina is een persoonlijke keuze. Het dwingt je om een scene af te stemmen op de ruimtes die beschikbaar zijn, zoals een cameraman altijd dezelfde verhouding vanuit kadering heeft. Daan Jippes bijvoorbeeld heeft een voorliefde voor een 'wafel-ijzer' indeling. BDaarbij wordt een pagina verdeeld in een grid van 12 gelijke hokjes. Je ziet het bij Sjors en Sjimmie van Robert v.d. Kroft (op dat laatste plaatje na) maar ook veel bij oudere strips van o.a. Franquin.
    De meeste tekenaars werken op ongeveer 200% van het afdruk formaat. Dan ligt een halve pagina op A3 voor de hand. Vroeger scande ik een A3 in twee delen op een A4 scanner. Omslachtig en sluit nooit mooi aan. Nu gebruik ik zo'n A3 scanner/printer/fax- combinatie van Brother, gekocht voor ± 250,- euro. Een losse indeling met allerlei formaat hokjes wil ik zeker eens gaan toepassen.


    Als je moest kiezen: striptekenaar of illustrator? En waarom?
    Het is allebei leuk. Striptekenen is (onbetaald dus) hobby en uitlaatklep. Voor het in opdracht tekenen ontvang ik een honorarium dus die keuze is snel gemaakt want de kachel moet ook roken.


    Wat is www.studiozoetermeer.nl?
    Sinds 1989 teken ik onder de naam Studio Zoetermeer. Een knipoog naar Studio Arnhem. Het was de bedoeling om meer tekenaars, vrienden aan opdrachten te helpen. In de praktijk bleek dit niet werken en deed ik uiteindelijk alles toch zelf. Soms werk ik nog wel eens samen met een bevriende tekenaar als ik het druk heb of een klus te snel af moet.


    Is het moeilijk om als illustrator in Nederland je brood te verdienen?
    Ik was midden jaren 80 een van de eerste die, als relatief onbekende tekenaar, voor een aantrekkelijk tarief, strips, cartoons en illustraties voor reclame aanbood. Er was genoeg werk en heb er nu ruim 23 jaar een goede boterham mee verdiend. Tegenwoordig is er meer concurrentie en de vijver waar we in vissen wordt alsmaar kleiner, ook door de afnemende populariteit van getekende beelden en nu de economische (in scene gezette) crisis. "Tekeningen zijn frivool, daar is nu geen plaats voor!" Lastig voor jonge mensen om nu dit vak te gaan doen. Er zijn weinig opdrachten die ik niet aanneem. Ik kan mij niet identificeren met de acties van mijn klanten. Aquarel, olieverf en pastel etc. daar begin ik liever niet meer aan. Al het grafische werk is geen probleem zolang het in Photoshop mag. Illustrator vind ik een #@$! programma. Veel te technisch en je kan er niet lekker in 'prutsen'. Een leuke klus was de opdracht voor Albert Heijn. Daar heb ik verschillende dieren-cartoons voor getekend voor een kwartet, domino en een memory spel. Daaruit volgde nog een opdracht voor het maken van een hele serie dierencartoons voor het EK en WK voetbal. Ook erg veel plezier heb ik in het maken van grote en hele grote kijkplaat-cartoons. Deze worden vaak gebruikt als ondersteuning om arbo-regels toe te lichten op een luchtige en humoristische manier. Strips als uitleg van een moeilijk begrip of onderwerp is ook altijd een leuke uitdaging.


    De vijver waarin we vissen wordt kleiner?
    Ja. In de jaren 70 en 80 werd in de reclame veel 'ambachtelijk' geïllustreerd. Kijk naar oude advertenties en tijdschriften. De laatste jaren is er veel meer fotografie. Waarschijnlijk heeft dit ook met het kostenaspect en huidige trend te maken. En het gemak van beeldmanipulatie met de computer. Ik ben er wel van overtuigd dat voor iemand die echt wil altijd een markt is. Je hoeft niet eens goed te kunnen tekenen om door te breken als je maar productie kan maken en goede ideeën/teksten hebt. Daar zijn ook zat voorbeelden van.


    Anecdotes over het métier?
    Ik heb een paar keer een pitch gewonnen van zeer bekende tekenaars, ik noem geen namen. Ik mocht dit natuurlijk niet weten maar ik hoorde dit toch achteraf. Ik had daar wel lol in! Meestal krijg ik een telefoontje of een e-mail van een van mijn contacten met de vraag of ik zin en tijd heb om iets te doen. Als we het over de prijs eens worden volgt de briefing en ga ik aan de slag. Ik stuur eerst via de mail een ontwerp schets en na goedkeuring werk ik het uit. Wat ik hoor is dat klanten het prettig vinden om met mij te werken. Direct de 'directeur' aan de lijn. Ik werk snel en heb nog nooit een deadline gemist. Dat is zeldzaam voor een striptekenaar ;-). Bovendien ben ik niet moeilijk als het gaat om de prijs. Ik werk ook binnen een (zeer) klein budget.


    Hoe sta je in de stripwereld?
    Ik heb ongeveer tot mijn 25ste heel veel strips gekocht. Ik had ooit meer dan 1500 albums. Nu probeer ik dat terug te brengen tot mijn 'strip-canon' van ongeveer de helft. Ik heb er steeds een aantal verkocht die ik niet meer las of interessant genoeg vond om te bewaren. Ik heb nu nog ongeveer 2,5 boekenkastjes vol. Na het Striptuur avontuur en mijn verzamelalbum Hatszjoe ben ik eigelijk niet meer op beursen geweest. Een paar jaar geleden voor het eerst weer in lange tijd met Jop deel 1. Afgelopen zaterdag in Kampen was het erg gezellig! Af en toe lees ik in de bieb Stripschrift en bekijk ik de website StripSter natuurlijk maar voor de rest volg ik weinig op dat gebied.


    Wat doe je als je niet aan het tekenen bent?
    Naast het maken van bamboefluiten snij ik wel eens een beeldje uit speksteen. Ik vind het erg boeiend om alle informatie van de zogenaamde nieuwe media te lezen. Ik heb veel interesse in archeologie, spiritualiteit, mysteries, nieuwe wetenschappen, fenomenen als graancirkels, ufo's en occulte kennis. Kortom, een hele brede interesse en dat is wel nodig ook want alles blijkt met elkaar te maken te hebben als je je erin verdiept. Heel fascinerend allemaal. Met een vriend organiseer ik in Zoetermeer regelmatig lezingavonden onder de naam Twilight Zone Café (Kijk maar eens op www.twilightzonecafe.nl). Deze worden veel bezocht door mensen die op zoek zijn naar zingeving en bewustwording. Een geweldige bron van inspiratie!


    Wie/wat is Jop?
    Jop is begonnen als klassieke antiheld in een strookstripje. In het begin gewoon gemaakt voor de lol. Nu vind ik het leuk om mijn voorliefde voor bovenstaande onderwerpen erin te verwerken en lezers er ook een klein beetje bewust van te maken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat wij allemaal 'wakker' worden om de wereld te zien (en onszelf met onze mogelijkheden) zoals het werkelijk is...


    Op Het Oordeel van 13 augustus schreef je dat je met Jop "het combineren van een humoristische stijl met spiritualiteit (niet te verwarren met religie)" nastreeft. Wat bedoel je hiermee?
    Het thema van de strip, spiritualiteit, de zoektocht naar zelf, is zo oud als de mensheid. Religies zijn kunstmatig in het leven geroepen en in stand gehouden systemen om ons slaafs te houden en verkondigen slechts een halve waarheid. Vele duizenden jaren geleden keek men al naar de lucht en de sterren en vroeg men zich af wie wij zijn. Wat deze vreemde, rechtop lopende, pratende, denkende aap hier doet op aarde. Of er werkelijk een God bestaat die alles in gang heeft gezet. Zijn wij geschapen (genetisch gemanipuleerd) of had Darwin gelijk en zijn wij slechts een 'random mistake of nature'? Deze zoektocht is al vaak gemaakt en mijn professor Paradox doet dat nog eens dunnetjes over. Als je nog nooit in aanraking bent gekomen met deze materie is het lezen misschien lastig en onbegrijpelijk. Voor wie hier al meer over weet is het een feest van herkenning. Mijn doel is om lezers te prikkelen. Vragen op te roepen om zelf op onderzoek uit te gaan. "Google is your friend" is de gevleugelde uitspraak.


    Heeft Google, denk je, God naar een tweede plaats verdrongen?
    Internet geeft inderdaad veel antwoorden op veel vragen en dat is ook direct een veelgehoord probleem want hoe weet je of iets echt is of niet?? Ik heb in de loop der jaren een soort innerlijke 'BS-meter' (Bullshit-meter) ontwikkeld. Daaraan toets ik of hetgeen ik lees en zie WAAR is of niet. Of het voor MIJ bedoeld is of niet en of het resoneert met MIJN 'waarheid'. Die ene boze God van de kerken is een verzinsel. Wel waren er ooit Goden, meervoud, en die liepen gewoon rond op aarde. De Nephilim of Anunnaki. Enki, de god van het water en Enlil, de god van de lucht... Ik geloof in de scheppende kracht of energie van het universum. Er is slechts één soort energie, één bewustzijn dat wij allemaal delen. Wij zijn dus allen ÉÉN. Wij zijn dus niet afgescheiden van het 'Goddelijke' maar staan ermee in directe verbinding. Als God, deze energie, overal is, is het dan niet in jou? Daarom leert de Boeddha: zoek de antwoorden in jezelf door contact te maken met je hogere zelf, 'God'. Als je je daarvan bewust wordt is alles duidelijk. Lees het versje dat de professor in Jop en De Bieboeddha vindt nog eens (pagina 6). Op de tempel van Apollo in Delfi staat: Gnothi seauton (ken u zelve) dat is de grootste kennis.


    De Bullshit-meter...?
    De Bullshit-meter is eigenlijk een populaire benaming voor je intuïtie. Vaak verward met en overheerst door vooroordeel. Met een open vizier op onderzoek uitgaan kan stuiten op innerlijk verzet. Als je vondst niet past in jouw plaatje of het wetenschappelijk paradigma. Als het je niet uitkomt omdat het jouw veilige wereldbeeld op zijn kop zet. Vooral 'geleerde' mensen hebben er een bloedhekel aan om de prameters te moeten bijstellen. Korte tijd voordat de broertjes Wright hun eerste vlucht maakten verklaarde de, zeer gerespecteerde, wetenschap nog dat een tuig zwaarder dan lucht nóóit zou kunnen vliegen. Je bullshit-meter kun je ook trainen door buitengewone dingen die je leest of hoort niet gelijk als onzin af te serveren maar eerst eens te kijken of er misschien nog andere bronnen zijn die hetzelfde beweren. Als er meerdere bronnen zijn krijgt de boodschap geloofwaardigheid. Ik word vaak bestempeld als goedgelovig. Nou, ik kan je vertellen: als er één sceptisch is ben ik het wel!


    Wat betekent StripSter voor je?
    StripSter is een heel mooi initiatief voor al die tekenaars (beginnende, profs of hobbyisten) die het leuk vinden om te tekenen maar ook graag hun werk willen laten zien aan het publiek. Maar laten we mild zijn in ons oordeel/commentaar. Bedenk dat het vooral voor velen een liefhebberij is die belangeloos voor het amusement van de lezer wordt gemaakt. Jouw mening moet je natuurlijk blijven geven, dit is met opbouwende kritiek en nuttige tips een onmisbare stimulans om door te gaan.
    Ik wil hierbij direct van de gelegenheid gebruik maken om de lezers en collega tekenaars te bedanken voor hun commentaar, StripSter voor het bieden van het podium en Santiago voor dit interview met goede vragen.


    www.studiozoetermeer.nl


    © 2011
    Santiago Martín / StripSter
    2011-09-15
    http://www.stripster.net/?/scripts/n_interviews.php?id=12&titel=interview met John Erkelens